Voeding en gezondheid

Zo’n 2400 jaar geleden deed de Griekse arts Hippokrates zijn beroemde en vaak geciteerde uitspraak “Laat uw voeding uw medicijn zijn en uw medicijn uw voeding.” Deze krachtige uitspraak is nu net zo geldig als in de Oudheid. Helaas onderkent niet iedereen het belang ervan.

Hippocrates: "Laat uw voeding uw medicijn zijn en uw medicijn uw voeding"
Hippocrates: “Laat uw voeding uw medicijn zijn en uw medicijn uw voeding”

Relatie voeding en gezondheid

Door C.F. van der Horst

Email

Men is al heel lang op de hoogte van het verband tussen voeding en gezondheid. In hun boek The Nutrition Desk Reference schreven auteurs Garrison en Somer dat volgens Egyptische hiëroglyfen het belang van de bijdrage van voeding aan goede gezondheid al meer dan 7.000 jaar geleden bekend was. Voeding kan de gezondheid echter in zowel positieve als in negatieve zin beïnvloeden. Dit artikel belicht in een notendop een aantal aspecten.

Goede voeding en gezondheid gaan samen
Goede voeding en gezondheid gaan samen

De functie van voeding

De functie van voeding is natuurlijk in eerste instantie om te overleven. In tweede instantie is een goed bereide dis in de meeste gevallen gewoon lekker. Een derde aspect is de sociale atmosfeer in familie-, vrienden- of zakenverband: de maaltijd verhoogt de affiniteit tussen de deelnemers en legt veelal een prima basis voor een goed gesprek. Vroeger bestond een maaltijd uit aardappelen en reuzel — nog geschilderd door Vincent van Gogh — al dan niet vergezeld van vooral bonen en koolsoorten die op de koude Hollandse grond konden gedijen. Met het toenemen van de welvaart heeft er een prioriteitsverschuiving plaatsgevonden. Het smaakaspect  wordt steeds belangrijker gevonden dan de voedingswaarde. Daardoor wordt de kloof tussen kwalitatieve voeding en gezondheid groter.

De aardappeleters: Van Gogh over voeding en gezondheid
Vincent van Gogh: De aardappeleters (1885)

Kwaliteit van voeding daalt

De maatschappelijke voorspoed en de verbeterde logistieke middelen brachten in de zestiger jaren van de vorige eeuw andere keukens naar Nederland. Terwijl het aanbod aan voedsel groter werd, veroorzaakte de moderne landbouwmethoden en voedingsmiddelentechnologieën dat de kwaliteit ervan allengs verminderde. Mede hierdoor kwam er een markt voor snacks. Het lichaam bleef ondanks drie maaltijden per dag vragen om voedingsstoffen.

Te veel chemicaliën, te weinig voedingsstoffen

Met het toenemende kunstmestgebruik nam ook het gebruik van pesticiden na de Tweede Wereldoorlog een vlucht. In Dodelijke leugens. Artsen en patiënten misleid kunt u lezen dat het gebruik van kunstmest en pesticiden aan elkaar gekoppeld is. De gifstoffen die men door pesticidengebruik onvermijdelijk via groenten en fruit binnen krijgt, worden in het vetweefsel opgeslagen en hopen zich daar op. Daarnaast deden chemicaliën zoals conserveringsmiddelen, zoet-, kleur-, geur- en smaakstoffen hun intrede en werden steeds vaker en in steeds grotere mate gebruikt.

Gemaksvoeding

Gemaksvoeding (kant-en-klare maaltijden en pizza’s) bleek een enorme markt te zijn. Het voedingspatroon verslechterde als resultaat: volgens de Nederlandse voedselconsumptiepeiling 2007-2010 consumeerde de Nederlandse bevolking in die tijdsperiode onvoldoende fruit, groenten, vis en vezels, terwijl de hoeveelheid verzadigd vet in het dieet hoog was. Al deze zaken hadden consequenties voor ons aller gezondheid — een ervan is het subklinische tekort.

Subklinische tekorten

Indien de voeding onvoldoende bouwstoffen verschaft, zal het lichaam het ontstane tekort proberen te compenseren door meer te eten. Als men meer van hetzelfde — onvoedzame — eten consumeert, verhelpt men het gebrek echter niet. Zo zullen ook aanvullende snacks, koekjes en zoutjes niet in staat zijn om het tij te keren.

Tekorten aan essentiële stoffen veroorzaken een reeks van gezondheidsklachten, terwijl de dokter klinisch niets vaststellen kan. Men spreekt in dat geval van subklinische tekorten, zoals van de vitamine B groep. Zo kan er een subklinisch tekort bestaan van alle micronutriënten (vitaminen, mineralen en fytochemicaliën of fytonutriënten). Dodelijke leugens. Artsen en patiënten misleid behandelt het onderwerp van subklinische tekorten uitgebreid waarbij zowel de oorzaak, de gevolgen en de oplossing aan bod komen.

Industriële belangen

In het bedrijfsleven gaat het om geld verdienen. Dat is op zich niet verkeerd, zo lang het economisch belang niet boven het gezondheidsaspect wordt gesteld. De voedings- en genotsmiddelenindustrie is met ongeveer 122.000 werknemers bij circa 5.000 bedrijven de grootste industrie van ons land. Volgens de Monitor Levensmiddelenindustrie 2014 gaat het alleen in Nederland al om een omzet van ongeveer 62,4 miljard euro op jaarbasis.

Tussen 2004 en 2013 steeg de investering in R&D met maar liefst 75%. Dit wil zeggen dat er steeds meer onderzoek naar en ontwikkeling van producten zal komen om Nederlands toonaangevende positie op de wereld te handhaven en de winst te vergroten. Het gaat om nieuwe producten die door mensen vervaardigd worden (en niet door de natuur), zoals andere soorten fastfood, frisdranken, toetjes, sauzen, zoutjes en snacks. Dit is niet het kwalitatief hoogwaardige voedsel dat een lichaam nodig heeft om goed te functioneren en gezond te blijven.

Landbouw Economisch Instituut van Wageningen UR
Landbouw Economisch Instituut van Wageningen UR

R&D

In het rapport Innovatie in de levensmiddelenindustrie. Een internationale benchmarkstudie van het LEI (Landbouw Economisch Instituut) van Wageningen UR staat: “R&D is belangrijk voor de levensmiddelenindustrie, maar heeft een ander karakter dan, bijvoorbeeld, in de telecommunicatie: nieuwe producten zijn variaties van bestaande producten; innovatie is meer gericht op bedrijfsprocessen, marketing en organisatie, en is minder gedreven door een technologie-‘push’, dat wil zeggen door een wetenschappelijke ontdekking.” Twee van deze vier aspecten zullen u direct kunnen raken.

Gevolgen voor u als consument

Van de bovenstaande innovaties zult u als consument vooral nieuwe (variaties van bestaande) producten en de marketing ervan ervaren. U zult meer producten zien die zich door een of andere bewerking onderscheiden van die van een concurrent of die handig inspelen op een modegril zoals “light” producten — ergo met meer chemische toevoegingen. Over de lange termijn gevolgen van deze toevoegingen en vooral hun onderlinge synergistische werking tast men nog in het duister. Het is echter een feit dat sinds het invoeren van al deze voedingsadditieven het aantal welvaartsziekten (kanker, hart- en vaatziekten, diabetes en obesitas om er een paar te noemen) schrikbarend is toegenomen. Het lichaam kan veel hebben, maar heeft grenzen. Desondanks zullen uitgekiende reclames de nieuwe, bewerkte producten met hun chemicaliën nog beter verkopen.

De glimlach van Hippocrates

Met een toekomstig uitgebreid arsenaal aan nieuwe door mensenhanden vervaardigde voedingsproducten dreigt de puur-natuur voeding op de achtergrond geraken — tenzij U voor gezondheid kiest. De keuze voor biologische voedingsmiddelen is aan te raden. Niet alleen bevatten deze meer micronutriënten dan conventioneel geteelde, maar ook kunt u door deze optie chemicaliën in uw voedsel in grote mate beperken. Geef uw lichaam wat het nodig heeft en vermijd wat het (meestal op termijn) ziek maakt. Laat Hippocrates glimlachen.


Wat is goede voeding? Wat zijn symptomen van subklinische tekorten? Welke e-nummers/toevoegingen moet je absoluut mijden?

Krijg de feiten. Koop en lees nu het boek Dodelijke leugens. Artsen en patiënten misleid.

Wilt u allereerst een kennismaking? Vraag nu gratis het eerste hoofdstuk aan!

 

Copyright © 2015 C.F. van der Horst, Per Veritatem Vis. Alle Rechten voorbehouden.

Email

ARTSEN EN PATIËNTEN MISLEID