Medicatie en overlijdensrisico

In een artikel over de nieuw verschenen Bosatlas van de Veiligheid kopt Trouw over overlijdensrisico’s: “De keukentrap is pas echt gevaarlijk.”  Het dagblad toont een grafische voorstelling van de kans op overlijden door verschillende oorzaken (zie hieronder).

Overlijdenskans gebaseerd op de Bosatlas van de Veiligheid (bron: Trouw)
Overlijdenskans gebaseerd op de Bosatlas van de Veiligheid (bron: Trouw)

De krant stelt dat er een groot verschil is tussen de aandacht die de verschillende doodsoorzaken hebben. “Er zijn manieren om te overlijden die nou eenmaal een grotere maatschappelijke impact hebben dan andere. Doden als gevolg van een groot ongeluk (kans: 1 op de 17 miljoen) halen sneller de krantenkolommen dan de doden die vallen door fijnstof (1 op de 5900).”

Het vreemde is dat de de Bosatlas de grootste doodsoorzaak na ziekte  buiten de cijfers heeft gehouden: medicijnen en medische fouten. Volgens de Deense hoogleraar Peter Gøtzsche veroorzaakt iedere huisarts zeker een sterfgeval per jaar als gevolg van de “bij”werkingen van medicijngebruik.

Email

Overlijdensrisico

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is het aantal door artsen veroorzaakte sterfgevallen in Nederland niet zo heel groot: sinds 2010 gemiddeld zo’n 33 per jaar. Die cijfers kloppen echter niet. Een Europese studie die in 2014 in het Britse artsenblad The Lancet gepubliceerd werd, liet zien dat in 2009-2010 in Nederland 1,5% van de operaties binnen 30 dagen een dodelijke afloop had  (466 sterfgevallen). In 2013 bracht RTL het nieuws naar buiten dat het over een lijst van 1000 medische missers beschikte. 300 ervan waren overlijdensgevallen. Er lijken dus nogal wat zaken de doofpot in te gaan. Er is bovendien nog meer onduidelijkheid, omdat de cijfers over overlijden door een verkeerde medicatie, verkeerde combinatie van middelen of verkeerde dosering niet bekend zijn (gemaakt).

In vergelijkbare westerse landen zoals Canada en de VS zijn meer cijfers bekend over overlijdensrisico’s. Daardoor kun je een beeld vormen hoe de situatie hier waarschijnlijk ook is. Hoewel er verschillen qua structuur van de gezondheidszorg zijn, zijn de behandelmethoden en medicatie grotendeels soortgelijk.

Interessante cijfers over het doodsoorzaken in Canada werden in 2004 gepresenteerd door de Ron Law, voormalig directeur van de National Nutritional Foods Association. Hij vergeleek verschillende overlijdensrisico’s met de kans om tijdens een vliegtuigvlucht te verongelukken. Het overlijdensrisico door medische fouten in ziekenhuizen en van “bij”werkingen door medicatie was samen met dat van roken en hart- en vaatziekten het grootst — en (vele) duizenden malen groter dan de kans om te verongelukken met een Boeing 747.

Hij deed hetzelfde tien jaar later zowel voor het Verenigd Koninkrijk als de gehele Europese gemeenschap en kwam uit op soortgelijke cijfers.

Veel meer doden door medische fouten dan aangenomen

Professor Martin Makary van de gerenommeerde John Hopkins Universiteit in Baltimore in de VS schreef dat, gebaseerd op de bekende cijfers, medische fouten niet alleen bijna 10% van de sterfgevallen in de VS uitmaken en daarmee als doodsoorzaak op de derde plek staan, maar  ook dat deze getallen “die we hebben afgeleid uit de literatuur, een onderschatting zijn omdat de uitgevoerde onderzoeken geen poliklinische sterfgevallen of sterfgevallen thuis ten gevolge van een medische fout omvatten [nadruk toegevoegd].”

Met andere woorden, de cijfers zijn onvolledig en het aantal medische fouten als doodsoorzaak moet daardoor aanzienlijk groter zijn, dan men tot op heden aanneemt. De situatie in Nederland zal niet veel anders zijn.

Het grote overlijdensrisico dat bestaat als gevolg van van medicatie en medische fouten, maakt het ontbreken van enige cijfers hierover in de Bosatlas van de Veiligheid een groot manco.

Medische fouten gedefinieerd

Professor Makary zag bovendien nog een aantal zaken over het hoofd, waardoor de werkelijke cijfers nog slechter zijn. Hij definieerde overlijden als gevolg van medische fouten als overlijden door:

  1. Een fout in beoordeling, vaardigheid of coördinatie van de zorg (Zoals de fouten die tijdens ingrepen worden gemaakt. Het tv-programma Zembla documenteerde enkele van deze calamiteiten in het UMC in Utrecht)
  2. Een diagnostische fout
  3. Een systeemdefect [van apparatuur] dat de dood tot gevolg heeft of een mislukking om een patiënt te redden van de dood
  4. Een vermijdbare bijwerking.

In deze opsomming vergat hij een aantal cruciale aspecten te vermelden:

  • Elke medicatie heeft “bij”werkingen. Het zijn de ongewenste werkingen van een middel. Als je op willekeurig welke bijsluiter kijkt, zie je dat deze de gewenste werkingen in aantal vele malen overtreffen.  Zodra je medicatie geeft heb je onvermijdelijk “bij”werkingen want deze zijn deel van de werkingen van een middel. Je kunt hooguit proberen om de meest schadelijke vermijden.
  • Veel mensen krijgen chronische medicatie. Er bestaan geen studies die de veiligheid en effectiviteit van langdurig medicijngebruik aantonen. Chronisch medicijngebruik is een risico omdat medicijnen enzymsystemen verstoren en daardoor op zichzelf klachten kunnen veroorzaken.
  • Polyfarmacie, het voorschrijven van twee of meer medicijnen tegelijkertijd, komt veelvuldig voor. Niemand weet hoe de chemicaliën in het lichaam elkaar tegenwerken of juist versterken. Er bestaan geen wetenschappelijke studies die hierover uitsluitsel geven.

Chronische medicatie en polyfarmacie zijn onwetenschappelijk en een Russisch roulette. Hierdoor zijn ze naar alle waarschijnlijkheid belangrijke maar geheel onderschatte factoren in het overlijdensrisico door medische fouten.

Professor Martin Makary
Professor Martin Makary

Ouderen worden depressief door cocktail

Er speelt hier nog een ander gevaar. Medicatie vergroot niet enkel het overlijdensrisico, maar, zoals hierboven uiteengezet, heeft ook naast de gewenste altijd ongewenste werkingen. Daarom is chronische medicatie in veruit de meeste gevallen onverantwoord. Toch krijgen met name onze ouderen enorme hoeveelheden medicatie voorgeschreven  die ze jarenlang gebruiken moeten. Zowel de duur als de combinatie van verschillende middelen zijn zeer bedenkelijk.

Uit observatie blijkt dat een dergelijke  chemische cocktail hen — naast andere “bij”werkingen — depressief kan maken. Vreselijk voor henzelf en hun omstanders, maar op zich weer aanleiding om nog een medicijn voor te schrijven. Het einde is zoek.

Het aantal ouderen dat 10 of meer medicijnen krijgen is onthutsend. Uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) blijkt dat “30-45 procent van de 65-plussers, in totaal tussen 750.000 en één miljoen mensen, dagelijks vijf of meer verschillende geneesmiddelen gebruiken. Voor bijna 20 procent van de 75-plussers (circa 200.000 mensen) loopt dit aantal op tot meer dan negen.” Ter illustratie ziet u hieronder een voorbeeld van het medicijngebruik bij een willekeurige 80-jarige man. Dagelijks moet hij maar liefst 16 medicijnen nemen!

Medicatielijst van een 80-jarige man
Een voorbeeld van polyfarmacie: De medicatielijst van een 80-jarige man (op een A4!). Maar liefst 16 verschillende soorten moet hij elke dag innemen!

Zijn medicijnen echt nodig?

De vraag is of deze medicijnen echt allemaal nodig zijn. Van de ongeveer 2000  medicijnen die er op de markt zijn, wist een apotheker er desgevraagd slechts een te noemen die echt geneest: antibiotica. De rest zijn symptoombestrijders of uitstelmiddelen. Omdat de arts in zijn opleiding weinig gereedschappen krijgt hoe hij oorzaken moet behandelen, is hij gedwongen in te zetten wat hij wel heeft geleerd. In veel gevallen komt dat neer op het voorschrijven van deze symptoom- en uitstelmiddelen.

Daarbij wordt er ook medicatie voorgeschreven omdat iemand statistisch in een risicogroep zit. Met andere woorden, iemand is nog geen patiënt, maar er bestaat een kans op een klacht en daarom schrijft de arts voor de zekerheid iets voor, zoals bloedverdunnende, bloeddrukverlagende en cholesterolverlagende medicijnen. Het boek Dodelijke leugens. Artsen en patiënten misleid legt uit hoe dit voorschrijfgedrag wordt beïnvloed door statische modellen, het zogenaamde Number Needed to Treat (NNT). Het NNT wordt gedefinieerd als dat aantal mensen dat gedurende een bepaalde termijn behandeld moet worden om te voorkomen dat een ervan een ziekte krijgt dan wel te zorgen dat hij geneest. Zo kan het gebeuren dat een medicijn aan 100 mensen verstrekt moet worden zodat een van hen er baat van heeft. Hierdoor nemen de meeste mensen onnodig medicatie.

Medische opleiding schiet tekort

Uit het onthutsend grote overlijdensrisico als gevolg van medische fouten en medicatie moge het duidelijk zijn dat het medisch onderwijs schromelijk tekort schiet.

Onze dokters zijn welwillende en hulpvaardige mensen. Hun opleiding heeft ze echter gericht op ziekte en farmacie. Ze zouden juist moeten leren over gezondheid en hoe deze op een natuurlijke wijze te behouden is. Voeding zou een groot deel van de artsenopleiding moeten uitmaken, misschien zelfs wel het leeuwendeel.

“Laat uw voeding uw medicijn zijn en uw medicijn uw voeding,” zei de Griekse arts Hippocrates ooit. Het opvolgen van dit advies zou het overlijdensrisico als gevolg van een medische behandeling vele malen verkleinen. En zouden onze artsen ook niet veel meer voldoening vinden in de kunst om mensen gezond te houden?


Waarom leren onze artsen niets over voeding in hun opleiding?  En waarom doet onze regering daar niets aan? Hoe zit het met de voedingsrichtlijnen — door wie worden deze vastgesteld en hoe betrouwbaar zijn ze?

Krijg de feiten. Koop en lees het boek Dodelijke leugens. Artsen en patiënten misleidKlik nu op de groene knop hieronder.

Direct bestellen

Wilt u allereerst een kennismaking? Vraag nu gratis het eerste hoofdstuk aan!

 

 
Email

 

Copyright © 2017 C.F. van der Horst, Per Veritatem Vis. Alle Rechten voorbehouden.

ARTSEN EN PATIËNTEN MISLEID