Kwakzalverij in Nederland

Er bestaat veel meer kwakzalverij in Nederland dan men zich realiseert. Niets ten nadele van de vele goede artsen in ons land, maar ook in de “reguliere” geneeskunde treft men kwakzalvers aan. Het is voor een goede reden dat in de VS, een land dat qua gezondheidszorg vier plaatsen achter Nederland staat en dus op dit gebied niet dramatisch afwijkt, het overlijden door fouten van artsen doodsoorzaak nummer drie is.

Reguliere geneeskunde: wetenschappelijke basis zeer beperkt

Door C.F. van der Horst

Email

De wetenschappelijke basis voor regulier-medische behandelingen is dunnetjes. Van slechts 11% van zo’n 3.000 medische behandelingen is de werkzaamheid ondubbelzinnig aangetoond. 24% ervan heeft waarschijnlijk nut.  De resterende 65% is eigenlijk nattevingerwerk waardoor de kans op fouten van een arts niet gering is.

Zijn de bovenstaande cijfers gebaseerd op Brits onderzoek, Amerikaanse cijfers werden aangehaald in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde.NTvG logoIn 2010 meldde het blad: “Sommigen veronderstellen dat het merendeel van ons geneeskundig handelen is gebaseerd op evidence. Het tegendeel is waar. Dit geldt ook voor deeldomeinen. Bij hart- en vaatziekten bijvoorbeeld bestaat een sterke traditie van epidemiologisch onderzoek. Een analyse van Amerikaanse richtlijnen wees echter uit dat van alle aanbevelingen slechts 11% was gebaseerd op krachtig epidemiologisch bewijs. De helft werd zelfs nauwelijks door epidemiologisch onderzoek ondersteund.”

Merk op dat het artikel ook gewag maakt van de bovenstaande 3.000 geneeskundige behandelingen. Het artikel noemde 13% als percentage voor wetenschappelijk onderbouwde medische interventies. Sinds de publicatiedatum is dit cijfer op de clinical evidence website van BMJ met 2% gedaald.

Kwakzalverij in Nederland: er is nog niet veel veranderd ondanks de witte jas
Kwakzalverij in Nederland: er is nog niet veel veranderd ondanks de witte jas

Rechtvaardiging

Als men in welk beroep dan ook enige tijd werkzaam is geweest en in bepaalde gevallen weinig of geen resultaten boekt, is de kans groot dat men steeds wanhopiger wordt om toch een resultaat te bereiken. Men grijpt naar steeds zwaardere gereedschappen zoals een kind dat iets niet open kan krijgen, erop begint te slaan. Niet alleen observeert men in een dergelijk geval dat het gewenste resultaat uitblijft, maar soms ook dat een aanpak averechts werkt.

In het geval van artsen betekent dat dat de patiënt verslechtert of zelfs overlijdt. Men moet zich rechtvaardigen waarom men zo gehandeld heeft, waarbij geldt dat hoe meer rechtvaardigingen iemand heeft, hoe meer hij weet dat hij iets verkeerds gedaan heeft. Er ontstaat een fixatie waarin men zijn gezichtspunt niet meer veranderen kan. Bijgevolg zijn andersdenkenden fout. Dat moet wel zo zijn in hun redenatie, anders zou men moeten toegeven dat hijzelf verkeerde dingen heeft gedaan.

Over de pot en de ketel…

Het merendeel van de artsen is integer en zal zich voortdurend op de hoogte houden van werkzame behandelingen. Een probleem hierbij is dat de informatie waarop men behandelkeuzes baseert, grotendeels uit vakbladen en nascholing komt. Dodelijke leugens. Artsen en patiënten misleid behandelt onder (veel) meer hoe deze goeddeels door de farmaceutische industrie gestuurd worden en hoe wetenschappers worden gebruikt om onderzoeksgegevens tot marketing te maken. Dat feit maakt het voor een dokter bijzonder moeilijk het kaf van het koren te scheiden. Ervaring, observatie, terugkoppeling van de patiënt en kritisch denken kunnen uitkomst bieden.

Kwakzalverij zelfs bij artsen van naam?

Een arts echter die niet voortdurend “evidence based” denkt en op voorhand “reguliere” behandelingen verkiest en tegelijkertijd “alternatieve” behandelingen veroordeelt, bevindt zich op het gladde vlak van kwakzalverij. Er zijn artsen van naam, zelfs lectoren aan de medische faculteit, die alternatieve behandelingen bij voorbaat als kwakzalverij afdoen. Hoe lang bevinden zij zich al op dat gladde vlak?

De WHO over TCM en kruidentherapie

Een van de als alternatief aangemerkte geneeswijzen is de Traditionele Chinese Geneeskunde of TCM (Traditional Chinese Medicine). De TCM kan bogen op 5000 jaar studie en de daaruit verkregen kennis van de natuur en de invloeden ervan op de mens. De behandelmethoden zijn voornamelijk empirisch (door praktijkervaring en observatie) verkregen. Hoewel een observationele studie minder betrouwbaar is dan een experimentele studie waarbij men controle uitoefent op de parameters, gaat het te ver om te zeggen dat remedies die verkregen zijn uit dit soort studies onbetrouwbaar zijn. Helemaal als dit uit de mond komt van iemand wiens eigen behandelingen slechts voor 11% echt bewezen zijn (met gerandomiseerd, gecontroleerd onderzoek).

Het bewijs van de praktijk

Bovendien vindt de Wereldgezondheidsorganisatie (Engels: World Health Organization, WHO) de aloude Chinese heelkunde helemaal geen kwakzalverij. De organisatie rapporteerde over TCM: “Men heeft gerealiseerd dat de effecten van TCM ‘in het veld getest’ zijn door tienduizenden mensen gedurende honderden jaren. Eigenlijk kan het leren van de geschiedenis mensen meer vertrouwen geven in termen van ‘het bewijs van de praktijk’ dan een enkele methodologisch rigoureuze klinische studie. (…) De kennis die wetenschappelijk juist is, is niet altijd nuttig voor de praktische therapieën van TCM. Derhalve moet zorgvuldige aandacht worden gegeven aan het holistisch medische patroon ervan.” Het rapport benadrukte dat om TCM op waarde te kunnen schatten enige kennis vereist was: “Natuurlijk zijn deze standpunten over TCM niet gemakkelijk te begrijpen als mensen  niet de elementaire kennis ervan hebben onderzocht.”

Veilig en effectief

In een andere officiële rapportage over de kruidengeneeskunde sprak de WHO totaal niet over kwakzalverij. Integendeel,  men bevestigde juist de werkzaamheid van kruiden: “Kruidengeneesmiddelen omvatten kruiden, plantaardige materialen, kruidenpreparaten en plantaardige eindproducten die als werkzame bestanddelen delen van planten of andere plantaardige materialen, of combinaties bevatten. Traditioneel gebruik van kruidengeneesmiddelen verwijst naar het lange historische gebruik van deze geneesmiddelen. Het gebruik ervan heeft een solide basis, is algemeen erkend als veilig en effectief en kan door nationale autoriteiten worden aanvaard.”

Ook in de TCM en kruidentherapie zullen er behandelingen zijn die weinig effectief of bewezen zijn, maar een medicus die bij voorbaat fel van leer trekt tegen alternatieve behandelingen is de spiraal afgegaan zoals hierboven beschreven is. Hij moet zich rechtvaardigen voor zijn eigen kwakzalverij door anderen ervan te beschuldigen. De pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet.

Reguliere geneeskunde: geringe wetenschappelijk onderbouwing
Reguliere geneeskunde: geringe wetenschappelijke onderbouwing

De patiënt staat altijd voorop

Je krijgt immer bijval voor een doel als er iets van waarheid of iets goeds in zit. Zolang men spreekt over evidence based medicine (EBM) kan men niet verkeerd zitten, want uiteindelijk gaat het om het resultaat dat men bij een patiënt boekt. Wie kan het schelen hoe en met wat dat gebeurt? Zeker de patiënt niet. Hij is er bij gebaat dat het beste van alle werelden tezamen komt. In zowel reguliere als alternatieve behandelmethoden vindt men goed en slecht en gradaties ertussen.

Gelukkig zijn er steeds meer medici die open staan voor beide kanten (integrative medicine). Helaas komt het ook voor dat een arts of specialist de term EBM gebruikt in de zwart-wit zin dat alle “reguliere” geneeskunde bewezen zou zijn en alle “alternatieve” niet. Probeert die persoon zijn eigen falen en fouten te verhullen? Zijn zij die het hardst ageren tegen alternatieve geneeswijzen misschien zelf de grootste kwakzalvers?

Er rest een geweldige taak voor de Vereniging tegen de Kwakzalverij om schoon schip te maken in eigen huis. Het zal de patiënt maar ook de heelkunde in het algemeen ten goede komen!


Waar komt de “tunnelvisie” van sommige artsen vandaan? Is er sprake van belangenverstrengeling? Hoe komt het dat een zo gering percentage van de medische ingrepen echt bewezen is? Wat leert een arts in zijn opleiding of nascholing—of misschien belangrijker, wat leert hij juist niet?

Krijg de feiten. Koop en lees nu het boek Dodelijke leugens. Artsen en patiënten misleid.

Wilt u allereerst een kennismaking? Vraag nu gratis het eerste hoofdstuk aan!


Copyright © 2015 C.F. van der Horst, Per Veritatem Vis. Alle Rechten voorbehouden.

Email

ARTSEN EN PATIËNTEN MISLEID